دوشنبه 27 آبان 1398 - 21 ربيع الأول 1441 - 18 نوامبر 2019
 سایت های مرتبط
آمار سايت
امروز : 24
ديروز : 70
ماه : 3505
معلّم فقید وچهره ی فرهیخته علمی ، فرهنگی واجتماعی : مرحوم دکتر اسماعیل رفیعییان
آشنایی با معلّم فقید وچهره ی فرهیخته علمی ، فرهنگی واجتماعی : مرحوم دکتر اسماعیل رفیعییان

شرح حال معلّم فقید وچهره فرهیخته فرهنگی و ادبی واجتماعی   مرحوم دکتر اسماعیل رفیعییان


در اردیبهشت ماه 1302 درشهرستان مرند به دنیا آمدم. تا هفت پشت آبا و اجدادم روحانی بودند. یک سال قبل از شش سالگی به مکتب خانه رفتم و از مهر 1308 وارد دبستان خاقانی مرند شدم . در خرداد 1321 دانشسرای مقدماتی را تمام کردم و وارد خدمت فرهنگ شدم. پس از شهریور 1320 که کشور توسط قوای روس و انگلیس اشغال شد مبارزه را آغازیدم تا آنجا که منجر به شهادت پدرم گردید. من هم  به خاطر افشاگری علیه قوای بیگانه اجبارا به ترک خانه و خانواده تن دادم و به تهران رفتم. در 1326 به زادگاهم برگشتم و تا 1328 رئیس فرهنگ مرند بودم. در سال 1331 جهت ادامه تحصیل در دوره دکتری ادبیات به تهران منتقل شدم و سال ها در آنجا از اعضای هیات علمی لغت نامه دهخدا بودم .

در اسفند 1346 به دانشگاه تبریز دعوت شدم و دوسال سرپرست دانشکده تربیت دبیر و دو سال معاونت دانشسرای عالی را داشتم. از سال 51 مدیر کل کارگزینی و از 55 معاون دانشکده علوم تربیتی و آخرین سمتم بازرس عالی در تمام شؤون دانشگاه بودم. در اولین دوره مجلس افتخار نمایندگی داشتم و پس از اتمام آن دوره ترجیح دادم به  کار خود (معلمی) برگردم .

از63 ضمن تدریس، سمت معاونت پژوهشی و قائم مقامی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز و دبیری شورای منطقه 2 مشغول خدمت شدم و در توسعه این دانشگاه طی 18 سال تلاش بی وقفه نمودم. (خلاصه‌ای از یادداشت‌های شخصی؛ برگرفته از بحر معرفت )

دکتر اسماعیل رفیعیان در غروب روز سه شنبه 11 تیرماه 1387 به رحمت ایزدی پیوست و در مرند به خاک سپرده شد .

 


اسماعیل رفیعیان

خلاصه :

تولد: اردیبهشت ماه سال 1302  
محل تولد: شهرستان مرند
ورود به مکتب خانه: 1307  
ورود به دبستان خاقانی مرند و اتمام دوره دبستان، 1308 ـ 1313  
اتمام مرحله اول دبیرستان، 1317
اخذ دیپلم ادبی، 1319
اتمام دورهٔ دانشسرای مقدماتی معلمان، 1320  
اشغال ایران توسط متفقین و آغاز مبارزات استاد رفیعیان علیه اشغالگران 03/06/1320  
شروع خدمت فرهنگی به عنوان معلم در شهرستان علمدار، 4/7/1321  
مراجعت به مرند و شروع خدمات فرهنگی در مرند به عنوان معلم و ناظم دبیرستان خاقانی، 1323  
تشدید مبارزه علیه اشغالگران و عوامل آنها، 1324 ـ 1323  
ترور شهید شیخ محمدحسن رفیعیان پدر ماجد دکتر رفیعیان و عقیم ماندن طرح ترور دکتر رفیعیان 8/9/1324  
استقرار حکومت فرقه دموکرات، 21/9/1324
دستور ترور استاد رفیعیان از طرف صدر فرقه مرند به صدر فرقه روستای بناب، مساعدت صدر فرقه بناب و باخبر کردن استاد و خروج وی از روستای بناب و مهاجرت با لباس مبدل روستایی با پای پیاده به تبریز و سپس به تهران، 13/9/1324  
استمرار مبارزه در تهران در معیت مرحوم میرزا حسین واعظ از مبارزان جنبش مشروطیت از اواخر آذرماه 1324 تا اواخر آذرماه سال 1325  
خروج ارتش سرخ و هزیمت عوامل وابسته اتحاد جماهیر شوروی، 21/9/1325  
بازگشت استاد رفیعیان به مرند با استقبال گرم همشهریان پس از فرار عوامل وابسته به شوروی، خرداد سال 1326  
کفیل ریاست فرهنگ مرند، تأسیس و احداث چندین مدرسه و دبیرستان مهم شهرستان مرند در این مقطع، 1328- 1326  
مراجعت به تبریز برای تحصیل در دوره لیسانس رشته ادبیات و زبان فارسی، 1328  
شروع مبارزات ملت ایران بر علیه استعمار انگلیس، 1329  
اخذ مدرک کارشناسی، 1331  
شرکت جدی در مبارزات علیه استعمار انگلیس برای استیفای حقوق ملت ایران 1332-1329  
انتشار روزنامه قیام ماد با محتوای ضد استعماری و ضداستثماری و افشای مفاسد اربابان و مظالم آنها و توقیف روزنامه قیام ماد پس از انتشار چندشماره، 1331ـ 1330
انتشار کتاب جیبی «درمان درد» که در آن به استعمار انگلیس و آمریکا و عوامل آنها، دربار، خوانین، رشوه و فساد اداری شدیداً حمله می‌شود 1331
همزمان با مبارزات ورود به دوره دکترای رشته ادبیات و فارسی در دانشگاه تهران و تلمذ از محضر اساتیدی چون بدیع الزمان، بهمینار پس از فاضل تونی ـ جلال الدین همایی ـ سعید نفیسی 1331
مراجعت به مرند پس از شکست کودتای 9 اسفند، طبق تصمیم نمایندگان هوادار نهضت ملی شدن نفت، برای جلوگیری از تکرار کودتا و تهییج و تشجیع مردم در این دوره تعدادی از نمایندگان به  
مسقط‌الرأس خود مراجعت می‌کنند و بسیج مردم در شهرستان مرند برای حمایت از جنبش ملی شدن نفت با توجه به نفوذ معنوی مشارالیه به عهده استاد رفیعیان واگذار می‌شود. اسفندماه 1331  
برگزاری متینگ بزرگداشت سالگرد قیام سی تیر سال 1331 و بزرگداشت شهدای آن روز در میدان مرکزی مرند و سخنرانی استاد در آن متینگ 30/04/1332  
وقوع کودتای ننگین آمریکایی و بازگشت شاه به ایران و استقرار حکومت کودتا 28/05/1332  
هجوم افسران و سربازان رژیم کودتا به محل سکونت استاد در مرند. قبل از رسیدن کودتاگران استاد با همکاری و مساعدت مردم با پای پیاده از کوهپایه‌های میشو به تبریز مهاجرت می‌کند. 28/05/1332
استاد بیت‌اله جمالی خانه خود را به عنوان پناهگاه با روی گشاده در اختیار استاد قرار می‌دهد 29/5/1332  
مهاجرت مجدد به تهران و شش ماه اختفاء، دوباره بازداشت و مدتی در زندان به سر برد. اوایل شهریور ماه 1332 تا اواخر سال 1333  
ادامه تحصیل در دوره دکترای ادبیات و همزمان تدریس در مدارس معتبر تهران و دانشسرای معلمان از سال 1333 تا 1342  
همکاری با مؤسسه لغتنامه دهخدا و تحریر و تنظیم بخشهایی از حروف (رـ کاف) 1344/1340  
اعلام آزادی انتخابات از طرف شاه و حکومت اسداله اعلم تابستان سال 1342 .
استقبال مردم مرند از استاد رفیعیان هنگام مراجعت به مرند در روز 17/4/1342  
آخرین اعلامیه استاد رفیعیان در ارتباط با انتخابات دوره 21 مجلس اوایل شهریور ماه 1342  
دعوت دانشگاه تبریز از استاد رفیعیان برای تدریس اسفندماه سال 1346  
همکاری با جریانها و کانونهای ملی و مذهبی خصوصاً با بیت معظم مرحوم آیت‌اله شهید قاضی طباطبائی 1357/1346  
دعوت از سخنرانان مذهبی خصوصاً استاد محمدتقی جعفری برای سخنرانی دردانشگاه تبریز1357 ـ 1346  
رابط دانشگاه با بیت آیت‌اله قاضی طباطبائی 1358- 1356  
نامزدی استاد رفیعیان برای اولین دوره مجلس شورای اسلامی 1358  
پیروزی در انتخابات دوره اول مجلس شورای اسلامی 19/2/1359  
اتمام دوره اول مجلس شورای اسلامی 7/3/1363  
بازگشت به شغل معلمی با سمت معاونت پژوهشی و قائم مقامی دانشگاه آزاد اسلامی و دبیری شورای منطقه 2 دانشگاه آزاد اسلامی اوایل خردادماه سال 1363 تا اواسط آذرماه سال 1380  
اهدای کتابخانه ارزشمند شخصی خود که حاوی ده هزار جلد کتاب بود به کتابخانه مرکزی و کتابخانه عمومی شهرستان مرند و معرفی مشارالیه به عنوان اهدا کننده نمونه کشوری از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 1381
حضور در برخی شوراهای مهم فرهنگی و هنری از جمله هیأت امنای کتابخانه مرکزی تبریز و همراهی با فعالیتهای فرهنگی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تبریز


گروه : علوم انسانی
رشته : زبان و ادبیات فارسی
گرایش : زبان فارسی
زمان و علت فوت : درگذشت 11/04/1387 تبریز

 

بزرگداشت مرحوم دکتر اسماعیل رفیعیان به همت انجمن ترویج زبان و ادب فارسی در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد.

بزرگداشت معلّم پارسا مرحوم دکتر اسماعیل رفیعیان، استاد دانشگاه تبریز و دانشگاه آزاد اسلامی تبریز از مؤلفان لغت‌نامة دهخدا، به همت انجمن ترویج زبان و ادب فارسی و با حضور علما، استادان، فرهیختگان و دوستداران علم و دانش روز ‌‌دوشنبه چهارم خردادماه1394 در تالار اجتماعات شهید مطهری انجمن برگزار گردید و از کتاب «این گونه ماندگار» حاوی مقالات علمی و ادبی که از طرف استادان و همکاران و فضلای کشور به آن فقید سعید تقدیم شده رونمائی شد.
در این مراسم که با حضور شخصیت‌های علمی و فرهنگی همچون سید عبدالله انوار، فهرست‌نویس، نسخه‌شناس و ریاضی‌دان برجسته؛ حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید هادی خامنه‌ای، رئیس پژوهشکده تاریخ اسلام؛ دکتر محمدرضا نصیری، قائم مقام انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ دکتر توفیق سبحانی، معاون علمی پژوهشی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ دکتر ژاله آموزگار، استاد زبان‌های باستانی و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ دکتر مسعود پزشکیان، نماینده مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی؛ دکتر مجتهد شبستری، رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان، حسن انوری، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر محمد موقتیان و دوستداران علم و دانش برگزار شد، دکتر مهدی محقق، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ دکتر کاظم بجنوردی، رئیس مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی؛ دکتر مهدی ماحوزی، مدیر گروه ادبیات فارسی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن؛ دکتر علی عبدالعلی زاده، وزیر اسبق مسکن و شهرسازی؛ دکتر علی اصغر شعردوست، نماینده سابق مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی و مشاور دستیار رئیس جمهور، ابوالفضل علی محمدی، استاد دانشگاه هنر اسلامی تبریز و حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر سید طاها مرقاتی، استاد حقوق دانشگاه تهران به بیان دیدگاه‌های خویش نسبت به این استاد فرزانه پرداختند و مقام علمی، فرهنگی و اخلاقی وی را تکریم کردند.
 
در این مراسم ابتدا دکتر محقق رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی سخنرانی کرد و گفت: بسیار از تشریف فرمایی حضار محترم که برای مجلس یادبود و نکوداشت یکی از بزرگان فرهنگ این مملکت، مرحوم دکتر اسماعیل رفیعیان آمدند، سپاسگزارم.
رئیس انجمن ترویج زبان و ادب فارسی درباره سابقه آشنایی خود با دکتر اسماعیل رفیعیان گفت: آشنایی من با استاد به زمانی باز می‌گردد که ایشان دانشجوی دوره دکتری دانشکده ادبیات بودند. اولین بار من ایشان را در میان راهروی کتابخانه دیدم که همراه با دو نفر دیگر با هم ترکی صحبت می‌کردند بعد متوجه شدم که هر سه آنها یعنی مرحوم دکتر امین ریاحی، مرحوم دکتر اسماعیل رفیعیان و مرحوم دکتر منوچهر مرتضوی دانشجوی دوره‌ی دکتری زبان و ادبیات فارسی هستند. من شاید یک سال بعد از آنها بودم.
 
دکتر محقق در ادامه افزود: بعدها هر وقت که دانشجویان دانشگاه تبریز، خصوصاً انجمن اسلامی از من دعوت می‌کردند که به تبریز بروم و سخنرانی کنم، نه تنها مرحوم دکتر اسماعیل رفیعیان در سخنرانی من حاضر می‌شدند بلکه از من قول می‌گرفتند که یک بعد از ظهر با هم باشیم و من را به گردش در باغ ملی و اطراف تبریز می‌بردند، بعد در خدمتشان شام می‌خوردیم و صحبت می‌کردیم و گاهی هم پیش می‌آمد که تا دو بعد از نصفه شب ما در حال گفتگو بودیم.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با اشاره به آخرین دیدار خود با استاد رفیعیان گفت: آخرین مرتبه حدود پنج یا شش سال پیش در همایش مولوی که در انجمن ترویج زبان و ادب فارسی برگزار کرد، ایشان را زیارت کردم. فرزند برومندشان آقای پیروز رفیعیان، ایشان را از بستر بیماری به محلی که ما بودیم آوردند و گفتند که ایشان اصرار کردند چون دکتر محقق آنجا هست من باید به دیدن ایشان بروم و او را به مرند و.. به گردش ببرم. من دیدم استاد علی‌رغم بیماری روح بلندش، بلند پرواز است ولو این که جسمش توانایی سابق را ندارد. در هر حال ما خوشحال هستیم از این که این استاد بزرگ و بزرگوار فرزندان لایقی مثل جناب آقای پیروز و هما خانم از خودشان باقی گذاشتند و فرزندان ایشان همه دانشجو و دانش‌پژوه و علاقمند به علم و دانش هستند.
عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه راجع‌به خدمات استاد رفیعیان و سهم مردم آذربایجان در فرهنگ ایران تصریح کرد: کتاب دستور زبان فارسی تألیف مرحوم آیت‌الله میرزا محمدعلی مدرس تبریزی نخستین بار با همت ایشان چاپ شد. مرحوم آیت‌الله میرزا محمدعلی مدرس تبریزی آثاری چون فرهنگ «نوبهار»، «بهارستان»، «نگارستان» و «قاموس المعارف» را تألیف کرده‌اند. این علاقه به فرهنگ ایران و زبان فارسی از طرف آذربایجانی‌ها واقعا قابل تقدیس و تکریم است. ما اینجا جمع شدیم برای این که ادای دین کنیم و یادی کنیم از خدمات مرحوم دکتر اسماعیل رفیعیان و علاقه ایشان به زبان فارسی و خدمتی که در تبریز کردند، چه در دورانی که در دانشگاه تبریز درس می‌دادند و چه در دورانی که در دانشگاه آزاد بودند و قدردانی نماییم. در هر حال ما خوشحال هستیم که این مجلس را توانستیم برگزار کنیم.
دکتر محقق در ادامه از عدم وجود فضای مناسب انجمن برای برگزاری اینگونه مجالس عذر خواست و گفت: این واقعا باعث تأسف است که ما برای تربیت جسم و بدن جوانانمان ورزشگاه‌های چند صد هزار نفری داریم ولی برای تربیت روحشان جایی نداریم که نسل جوان بیایند بنشینند و دانشمندانی مانند مرحوم دکتر رفیعیان را اسوه خودشان قرار بدهند. به قول سنایی که می‌گوید: «فربه شد به جسم و به جان لاغر» ما جسم بچه‌های خود را پرورش می‌دهیم و فربه می‌کنیم ولی جان و روحشان لاغر می‌ماند و گرنه نمی‌بایست طوری باشد که ما جایی نداشته باشیم که چند برابر این جمعیت بنشینند و استفاده کنند از بزرگان علم و دانش این مملکت.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در پایان گفت: ما از آقای پیروز رفیعیان خواهش کردیم که به یاد مرحوم پدرشان یک بنیاد علمی و فرهنگی را تشکیل دهند و تمام همشهریان علاقمند به علم و ادب و دانش نیز به آن کمک کنند و ما امیدواریم که مورد تصویب همشهریانشان قرار بگیرد و این یادبودی از مرحوم دکتر اسماعیل رفیعیان باشد.

سپس دكتر كاظم بجنوردي رئيس مركز دائره‌المعارف بزرگ اسلامي گفت: امروز اتفاق ارزنده‌اي رخ داده است؛ قدرداني از مردي مبارز، پارسا و اديب و خدمتگزار كه من از 34 سال قبل و از دوره اول مجلس شوراي اسلامي افتخار آشنايي با ايشان را داشتم. خانواده اصيلي هستند و از همان زمان كه با ايشان روبرو شدم، شيفته ايشان بودم. در آن دوره اول درگيري‌ها خيلي شديد بود. در آغاز انقلاب مسائل مبهم بود و براي ما هم كه سوابقي داشتيم، مطالب مثل امروز روشن نبود و تشخيص حق بدون وجود امام مشكل بود. ولي وجود امام مثل پرچم شاخص باعث مي‌شد ما راهمان را گم نكنيم. در آن مجلس سنگين با تضارب بالاي آراء مرحوم رفيعيان با متانتي قابل تحسين با مسائل برخورد مي‌كرد و گرايش فراواني به انسان دوستي و وطن‌پرستي داشت.

وي در پايان گفت: تبريزي‌ها هميشه پيشقراول ما بودند و ما دموكراسي را از ايشان داريم و هيچگاه تبريز و جايگاه فرهنگي، استاد را فراموش نخواهيم كرد.

سپس دكتر مهدي ماحوزي مدیر گروه ادبیات فارسی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن گفت: زماني كه نخستين واحد ما در تبريز پا گرفت، من حكم دكتر رفيعيان و لطفعلي بنان را به عنوان مسئول علمي به دكتر جاسبي دادم. او گفت: آيا ايشان را مي‌شناسيد؟

گفتم: آذربايجاني‌ها، بزرگترين اقوامي هستند كه به ايران خدمت كردند و البته بزرگ اين‌ها دكتر منوچهر مرتضوي بود؛ مردي بزرگ با جوهره آزادگي.

پس از آن دكتر علي عبدالعلي‌زاده وزير اسبق مسكن و شهرسازي گفت:‌ ايشان در زمان تدريس ادبيات فارسي در دانشگاه فني پيش از انقلاب ادبيات را چنين تعريف كرد كه: آنچه را باور داريد بنويسيد و براي ديگران بخوانيد. هر كس بتواند چنين كاري كند ادبيات را فهميده است. او آموزگاري مراقب و بيدار بود و هيچگاه براي خودش از من چيزي را نخواست و بيش از 50 سيل‌بند در روستاهاي مرند كه از سال 1363 احداث شد از يادگار‌هاي ايشان است.

سپس دكتر علي اصغر شعردوست نماينده سابق مجلس شوراي اسلامي جريان ترغيب شدنش براي ورود به مجلس توسط استاد رفيعيان را ذكر كرد و گفت: امسال يكصدمين سال تولد شهيد مدني است. خوب است انجمن از شخصيت علمي اين مرد برجسته تجليل كند و نيز استاد شهريار كه هر جور نگاه كنيد ايراني است و شيعه. البته من درباره ارتباط استاد رفيعيان و استاد شهريار خاطراتي دارم كه در اين مقال نمي‌گنجد. سپس ابوالفضل علي محمدي استاد دانشگاه تبريز گفت: سخن گفتن دربارة رفيعيان مثل سبك سعدي سهل و ممتنع است. سهل است به اين خاطر كه ما به سهم خود شنيده‌ها و ديده‌هاي خود را بيان مي‌كنيم و ممتنع است چون وسعت خدمات علمي و مديريتي ايشان در اين مجال نمي‌گنجد.

پس از سخنراني طاها مرقاتي استاد دانشكده حقوق تهران، از كتاب اين گونه ماندگار به قلم دكتر محمد طاهر خسروشاهي رونمايي شد و لوح يادبودي به پيروز رفيعيان، فرزند استاد اهدا شد.

 

 

نوشته شده در   شنبه 23 خرداد 1394  ساعت  07  
چاپ ارسال برای دوستان بازگشت
نظرات شما :
نام :
نام خانوادگی :
  ایمیل :
 
لطفا کد نمایش داده شده در تصویر را وارد نمایید
نظر خود را درباره این مطلب بیان بفرمائید